Edebiyat çevirmenleri, Kore edebiyatının dünya genelindeki okurlara ulaşabilmesi için sürdürülebilir finansman ve daha fazla özerklik çağrısında bulundu.
Kore edebiyatının uluslararası alandaki görünürlüğü artarken çevirmenlere yeni kapılar açıldı. Ancak bu ivmenin sürmesi için ünlü yazarlar ve ödüllü kitaplardan fazlası gerekiyor. Çevirmenlerin daha fazla desteğe, çevirecekleri eserleri seçmekte daha fazla özgürlüğe ve mesleklerinin gereksinimlerini tanıyan bir sektöre ihtiyacı var. Bunu, İncheon'da düzenlenen uluslararası bir kolokyumda üç önde gelen edebiyat çevirmeni dile getirdi.
Dünya Yazı Sistemleri Ulusal Müzesi'nin 8 Ekim'de düzenlediği “Çeviri: Transit Halinde Metin” başlıklı kolokyumda Deborah Smith, Anton Hur ve Choi Mi-kyung, Kore edebiyatı çevirisine yönelik daha sürdürülebilir finansman, daha fazla mesleki özerklik ve daha iyi çalışma koşulları çağrısı yaptı.
“Bir kitabın yurt dışında yayımlanması her zaman bir mucizedir” diyen Hur, İngilizceye çevirdiği eserler arasında Bora Chung'un uluslararası çok satan kitabı “Cursed Bunny”yi de saydı. Hur'a göre bir el yazmasının edebi değeri ne olursa olsun, yabancı bir yayıncının dikkatini çekmek için sayısız başka eserle yarışması gerekiyor.
“Sık sık, Kore edebiyatı çok iyi, o halde neden herkes okumuyor diye düşünüyoruz” diyen Hur, “Ama biz kendimiz de dünyanın dört bir yanından o kadar çok edebiyat okumuyoruz. O halde insanlardan neden Kore edebiyatını okumalarını bekliyoruz?” diye sordu.
Hur, yabancı yayıncıların bir eser hakkında yayın kararı vermeden önce değerlendirme yapmasını sağlayan örnek çevirilerin, yani kitabın bölümlerinin çevirisi için sağlanan finansmanın özellikle önemli olduğunu söyledi. Çevirmenlerin yayıncılara bağımlı kalmadan bu tür desteğe doğrudan başvurabilmesi gerektiğini de ekledi.
Han Kang'in eserlerini İngilizceye çeviren Smith, Korece öğrenmeye başladığından bu yana Kore edebiyatının uluslararası alanda erişilebilirliğinin büyük ölçüde değiştiğini söyledi. Ancak özellikle henüz İngilizce okurlara ulaşmamış eserlerde gelişme için hâlâ önemli bir alan olduğunu düşünüyor.
“Henüz çevrilmemiş çok büyük bir zenginlik var” diyen Smith, klasik metinlere, şiire, kurgu dışı eserlere ve öykülere işaret etti.
Ancak bu yelpazeyi genişletmek, çevirmenlerin çalışma koşullarına değinmeyi gerektiriyor. Smith, edebiyata duyulan tutkunun yorucu ve güvencesiz bir mesleğin yükünü sonsuza dek telafi edemeyeceği konusunda uyardı.
“Belirli bir metne duyulan sevgi ya da bu edebiyatı yayma fikrine olan bağlılık, sürekli tükenecekseniz sizi ancak bu kadar ileriye taşıyabilir” dedi.
Hwang Sok-yong'un eserlerini çeviren Kore asıllı Fransız çevirmen Choi, çevirmenlerin kendi işleri üzerindeki denetiminin giderek azaldığına dikkat çekti. Kore Edebiyatı Çeviri Enstitüsü'nün (LTI Korea) finansman sistemindeki değişiklikleri eleştiren Choi, yayıncıların artık desteklenen projeler için hem kitapları hem de çevirmenleri seçme yetkisine sahip olduğunu söyledi.
“Çevirmenler, bu sistemin yöneticisi olmaktan çok yönetilen nesneler haline geldi” diyen Choi, değişikliklerle ilgili çevirmenlere danışılmamasını da eleştirdi.
Çeviriye başladığında kendi eserlerini seçebildiğini ve bunları yurt dışındaki okurlara tanıtmak için destek arayabildiğini belirten Choi, bu özgürlüğün Hwang'ın yazısıyla uzun süreli bir ilişki kurmasına yardımcı olduğunu söyledi. Choi, bu çeviriye yazar hapisteyken başlamıştı.
Tartışma sırasında çevirmenler, Han'ın Nobel Ödülü'nün tek başına Kore edebiyatını küresel sahneye taşıdığı fikrine de itiraz etti. Smith, eserlerin yurt dışındaki artan varlığını daha geniş bir kültürel değişimin ve yıllar süren ortak çabanın sonucu olarak tanımladı.
“Bunu sağlayan tek bir kitap, tek bir yazar ya da tek bir olay değil. Birlikte oluşan bir dalga, bir kabarma bu” dedi Smith.
Hur da Nobel Ödülü'nün, bir başlangıç noktasından çok daha uzun bir sürecin sonucu olduğu konusunda hemfikirdi.
“Bazıları Han Nobel Ödülü'nü kazandığına göre artık Kore edebiyatının patlama yapacağını düşünüyor” dedi Hur. “Ama biz, Kore edebiyatının yükselişi sürerken Han'ın Nobel Ödülü'nü kazandığını düşünüyoruz.”
Çevirmenler için edebiyatı diller arasında taşımak, dilsel akıcılığın ötesinde yaratıcı bir yargı da gerektiriyor. Bir orijinal cümlenin yapısını ne zaman koruyacaklarını, duygusal gücünü, ritmini ya da tarihsel bağlamını korumak için ne zaman ondan uzaklaşacaklarını bilmeleri gerekiyor.
“Her çeviri eylemi kaçınılmaz olarak yaratıcıdır” dedi Smith.
Yine de Smith ve Hur, daha temel bir koşula geri döndü: edebiyatın kendisiyle derin bir ilgi. Smith, yıllar boyunca yaptığı okumaların bir çevirmen olarak güvendiği sezgileri şekillendirdiğini söyledi. Hur da bu görüşü paylaştı.
“Çeviriyi bir yaratım eyleminden çok bir okuma eylemi olarak görüyorum” dedi Hur.
Çevirmenlere göre Kore edebiyatı daha geniş bir uluslararası kitleye ulaştıkça, büyümesini sürdürmesi yalnızca dikkat çeken kitaplara değil, bunları erişilebilir kılan insanlara ve sektörün bu insanlara çalışmayı sürdürmek için imkân tanıyıp tanımadığına bağlı olacak.
