The New York Times'ta Li Yuan, Pekin'in çevrimiçi ortamda tek tip "pozitif enerji" havası yaratma çabalarının giderek zorlandığını yazıyor.
Memnuniyetsizlik zaman zaman afetler, skandallar ya da özellikle acımasız hükümet uygulamaları sonrası patlak verdi. Ancak son zamanlarda durum farklı hissediliyor. Karamsarlık sürekli hale geldi. Günlük sosyal medya akışının bir parçası oldu ve bazen yeraltına inebiliyor.
Çin'in ekonomik büyümesi yavaşlıyor. Uzun süredir devam eden emlak krizi birçok ailenin en büyük varlığının değerini eritti, iş bulmak zorlaştı ve güvencesizleşti. Bu durgunluk derinleştikçe daha fazla sosyal medya kullanıcısı neşeli, itaatkar kamusal gösteriden vazgeçiyor ve sansür bazen silebilse de kolayca çürütemediği karşı anlatılar üretiyor.
RedNote, Douyin, Weibo ve diğer popüler platformlarda düşük ücretler, kıt işler, düşen emlak değerleri ve gelecek kaygısı hakkında bitmeyen paylaşımlar kaydırılıyor. Kimileri sıkıntılarını karanlık mizaha dönüştürüyor. Kimileri ise resmi paylaşımları ve hashtag'leri ele geçirip propagandayı alay gösterisine çeviriyor.
Çin'in sansür aygıtı interneti hâlâ kontrol ediyor. Ancak süregelen ekonomik sıkıntı, partinin ülke durumuna ilişkin tercih ettiği anlatıyı sürdürmesini zorlaştırıyor.
CDT'de yer alan çok sayıda yakın tarihli çeviri, Li'nin tarif ettiği hoşnutsuzluğu gösteriyor. Bunlar arasında geleneksel başarı yollarına duyulan hayal kırıklığı, tembelliğe çekilme ya da Maoist nostalji ve hatta olumlu içerik için bile kısıtlı çevrimiçi konuşma ortamıyla ilgili yaygın hayal kırıklığı yer alıyor.
Karamsarlık ve hayal kırıklığı ifadeleri çoğalırken, bunların arkasındaki sorunları eleştirel ya da tartışmalı şekilde konuşma alanı daralmaya devam ediyor. The Economist'in Chaguan köşe yazısı bu hafta bu daralmayı ele aldı ve daha önce CDT çevirileriyle gündeme gelen iki örneği öne çıkardı: eski bir Komünist şarkıyı "kaba bir şekilde kullanma" gerekçesiyle komedyen Guo Degang'ın soruşturulması ve Tibet'teki yıkıcı selin haberleştirilmesinin sıkı kontrolü.
Çin'de hâlâ saf devlet medyasının ötesinde yorum var, özellikle WeChat'teki "public accounts"larda. Ancak orada paylaşım yapan herkes yasaklı konuların hesapların kapatılmasına yol açtığını biliyor; bu da güvenli oynamak için güçlü bir teşvik oluşturuyor. Daha yakın zamanda yapay zekâ, sansürcülere dijital manzarayı tüm genişliğiyle tarama ve istenmeyen içerikleri hızla silme konusunda büyük güç verdi. Parti bir zamanlar bir dönem çalkantılı olan çevrimiçi sohbetlerin bir adım gerisindeydi; şimdi kuşkusuz üstünlüğe sahip, diyor China Digital Times'ın sansürü izleyen sitesinden Xiao Qiang.
Devletin neyi engellediğini düşünmek doğal. Yabancı web siteleri ya da yerli eleştirmenler olabilir. Ancak sistem bundan çok daha iddialı. Daha büyük hedef, vatandaşların ne bildiğini ve hatta ne düşündüğünü değiştirecek şekilde "daha geniş bilgi manzarasını" yönetmektir. Bu tespiti geçen yıl Asya Topluluğu için Çin'in internetini nasıl kontrol ettiği üzerine kapsamlı bir analizde Jessica Batke ve Laura Edelson yaptı.
Çin sakinleri hâlâ ülke dışındaki çevrimiçi ateşe tünelleyerek dünyanın geri kalanının ne konuştuğunu görebiliyor. Ancak bunu yapmaya motive olan küçük bir azınlık var ve biri muhalif görüşler oluştursa bile bunları Çin'deki çevrimiçi tartışmalara geri taşıyamıyor. Xiao, ekibinin internetten silinmeden önce günde bir ya da iki paylaşımı arşivlemeyi başardığını söylüyor. Bu paylaşımlar giderek "daha az ilginç" hale geldi, çoğu zaman eleştirel kapsamı oldukça küçük. Xiao'ya göre bu durum, Çin'in iyi yağlanmış bilgi kontrol mekanizmasının bir kanıtı.
Bu durumda ne kaybediliyor? İfade özgürlüğü sınırlamaları Çin'e zarar veriyor; sorunları erken fark etmeyi ve rasyonel şekilde ele almayı zorlaştırıyor. Nihayetinde partiye de zarar verebilir; çünkü hoşnutsuzluklar tartışılmadan birikip kaynayıp taşabilir. Yine de bu, Çin liderlerinin düşündüğü şey değil. Onların kendi iç bilgi kaynakları var; kamuoyunun devlet işlerinden endişe duymasına gerek yok. Parti bunun için çaba gösterdi. Parti için modern çağda gündemi belirleme gücü—insanların ne gördüğünü ve ne söylediğini büyük ölçüde kontrol etme—bir zaferdir.