22 Ekim'de Hollanda'nın Eindhoven kentinde Hollanda Tasarım Haftası sırasında düzenlenen törende Kore, FRAME Ödülleri 2026'da en çok istenen iki unvanı aldı.
Jeju Adası'nın batı kıyısında yer alan ve Seul merkezli Beodd stüdyosunun tasarladığı restoran Mongtan Aewol, 9,38 puanla yılın restoranı seçildi. Bu puan, yıl içinde mekânsal kategorilerdeki kazananlar arasında en yüksek puan oldu. Gyeonggi Eyaletri'ndeki Bucheon'da bulunan Hyundai Jungdong'daki Burdifilek'in Cosmetics Floor'u ise yılın çok markalı mağazası oldu. Kısa listede Seongsu-dong'daki bir parfüm evi ile Seul'ün geleceğini hayal eden bir sergi de yer aldı. Dünyanın her yerinden 1.000'den fazla başvurunun geldiği bir programda, tek bir ülkenin bu kadar öne çıkması dikkat çekici bir başarı.
FRAME Ödülleri 2026'nın büyük jürisinde görev yaptım. Dört proje amaç bakımından birbirinden çok ayrılsa da onları birleştiren inanç, kâğıt üzerindeki ortak özelliklerinden daha çok dikkatimi çekiyor. Bu inanca göre iç mekân, ürün ya da yemek için bir kap değil; bir şehri, hatta bir denizi aşıp gitmeye değen bir buluşma yeridir.
Bu inanç hiçbir yerde Jeju Adası'ndaki kadar canlı değil.
Seul'de yanan saman üzerinde tütsülenen sığır kaburgasıyla ünlenen Mongtan, Aewol'da yuvasını buluyor. Mekân, ateşin etrafında kurgulanmış gibi. Konuklar dar ve loş bir girişten geçtikten sonra kırmızı bir ışıkla dolu, yüksek bir salona giriyor. Salonun merkezinde kömürleşmiş ahşaptan yapılmış açık bir ızgara var. Duvarlar, katman katman verniğin altına mühürlenmiş, elle boyanmış “hanji” ile kaplı. Hanji, geleneksel dut kağıdı. Sütunlarda ise hanji ile dövme metal birleşiyor. Uzun süre pencere, kapı ve fenerlerle özdeşleşmiş bir kağıt, çağdaş bir yemek salonunun ana yüzeyine dönüşmüş.
Zanaat, vitrinin ardında duran bir miras olarak değil, yaşayan bir dil olarak ele alınıyor. Jüri de bunu hissetti. Jüri üyesi Vaishali Mangalvedhekar şöyle yazdı: “Işık ve gölgenin dramatik oyunu, sizi geleneğe dair bir duyguya çekerken aynı anda pişirme ve yeme tiyatrosunun içine dalmanızı sağlıyor.”
Hyundai Jungdong'da Burdifilek daha ince bir zorlukla karşılaştı. Kore'nin en geniş güzellik katlarından biri olan 3.900 metrekareden fazla alan, her biri güçlü bir kimliğini sıkı sıkıya koruyan markalarla paylaşılıyordu.
Yanıt hem disiplinli hem de şiirsel. Mevcut beton sütunlar, bir yüzü sıcak altın, diğer yüzü koyu gri-mavi olan origami benzeri köşeli çelikle sarılmış. Böylece ziyaretçiler katta ilerledikçe zemin sessizce değişiyor. Kısık, mat bir renk paleti her markanın renklerinin öne çıkmasını sağlarken, tutarlı bir tabela sistemi her kiracıya eşit bir konum veriyor.
Jüri üyesi Richard Bennett, mekânın “güçlü bir genel kişiliği korurken markaların en iyi performanslarını sergilemesine olanak tanıdığını” övdü. Bu, konukseverlik olarak tasarım. Alışverişin büyük bölümü ekranlara taşınırken mağaza katı, sadece işlem yapılan değil, vakit geçirilen bir yer olarak, bir kent odası gibi yeniden düşünülüyor.
Eski fabrikaların şimdi stüdyolara, kafelere ve ana mağazalara ev sahipliği yaptığı Seongsu-dong'da Sophie Hicks Architects, Koreli parfüm evi 025S'ye bir bina tasarladı. Binanın mantığını parfümeriden ödünç alıyor. En akılda kalıcı kokular ham ve rafine olanı dengede tutar.
Sokak seviyesinde palet bilinçli olarak sade: beton, kauçuk ve asfalt. Üst katlarda buzlu cam şehri yumuşak izlenimlere dönüştürüyor. Merdiven boşluğunun üzerinde ise Koreli sanatçı Choi Goen'in bir heykeli, havada yakalanmış bir parfüm spreyi gibi kavis çiziyor. İnsan mağazayı sadece ziyaret etmiyor; gölgeden hayal dünyasına doğru, bir hikâye içinde ilerler gibi dolaşıyor.
Kerb Associates'in Future Seoul Exhibition projesi en büyük ölçekte çalışıyor: şehrin kendisi. Yerel halk, sokaklarının, ulaşımının ve kamusal alanlarının nasıl dönüşebileceğini görebildiğinde gelecek, başlarına gelen bir şey olmaktan çıkıyor. Sorgulayabilecekleri, tartışabilecekleri ve şekillendirmeye yardım edebilecekleri bir şeye dönüşüyor.
Bu projeler birlikte üç inancı ortaya koyuyor: koku, ışık, ateş ya da fikirler yoluyla deneyime bağlılık; verniklenmiş hanjiden katlanmış çeliğe uzanan zanaata saygı; ve en belirgin Kore özelliği olarak ticareti kültürden ayırmayı reddetme. Burada bir restoran ya da güzellik katı, bir müzenin iddiasını taşıyabiliyor.
Jürilerin aradığı tam olarak budur. En çekici başvurular nadiren en iyi fotoğraflanan olanlar. Bunlar, mekân, malzeme ve kullanımın tek ve tutarlı bir kararlar bütününden aktığı projeler. Ekranların ve teslimatların çağında Kore'nin tasarımcıları, her yerdeki kentlerin karşı karşıya olduğu soruya, yani insanların neden hâlâ fiziksel bir mekânda bir araya gelmesi gerektiğine sessiz bir ikna gücüyle yanıt veriyor: Mekânı yolculuğa değer kılın.
Seongsu'dan Jeju Adası'na uzanan bu yanıt zaten şekilleniyor ve dünya bunu tanımaya başladı.
Eleni Stefania Kalapoda, New York merkezli Embedded Climates Design Group'un kurucusu, mimar ve kentsel tasarımcı. Kendisine [email protected] adresinden ulaşılabilir. Bu yazıda ifade edilen görüşler yazarın kendisine ait.
