Çin anakarasındaki platformlarda patlayan içerik; kültürü, politikaları, başarıları ve tarihi sürükleyici hikâyelere dokuyor
Pekin, propaganda çalışmalarında kısa videolar ve mikro diziler üretmek için yapay zekâyı (AI) hızla devreye sokuyor. Bu hamle, teknolojinin ideolojik çalışmayı güçlendirmedeki ve kamuoyunu yönlendirmedeki rolünü vurgulayan direktiflerle uyum içinde ilerliyor.
Çin medya platformlarındaki AI içeriklerinde yaygın olarak kullanılan sansasyonel kalıpların – Külkedisi tarzı romantik hikâyeler, intikam için yeniden doğuş, kıyamet sonrası hayatta kalma – aksine, yapay zekâyla üretilen yeni nesil mini diziler Çin kültürünü, politikalarını ve girişimlerini, kalkınma başarılarını ve devrim tarihini ilgi çekici kurgulara dönüştürüyor.
Bu yapımların çoğu Çin'in propaganda birimleri ve resmî medya kuruluşları tarafından, genellikle özel yapım stüdyoları ve dijital içerik üreticileriyle iş birliği içinde hazırlanıyor.
Son örnek, Halk Kurtuluş Ordusu'nun haber merkezi tarafından üretilen yapay zekâ mikro dizisi Tie Ji De, yani Demir Hatırlar. İlk bölümü geçen perşembe yayınlandı.
Dizi, Uzun Yürüyüş sırasında 128 kişilik bir birliğin telgraf vericisi ve elle çevrilen jeneratörü canları pahasına korumasını konu alıyor. Uzun Yürüyüş, Çin İç Savaşı sırasında Komünist Parti'nin Kızıl Ordu'sunun iktidardaki Kuomintang güçlerinden kaçmak için 1934-1936 arasında gerçekleştirdiği büyük ölçekli geri çekilme harekâtıydı.
Devlet destekli bu AI yapımları, Pekin'in resmî iletişimini modernleştirme çabasının bir parçasını oluşturuyor. Yeni ortaya çıkan teknolojilerden yararlanan Pekin, kamuoyunu yönlendirmeyi ve ulusal anlatıları yurt içindeki ve dışındaki kitleler için daha ilgi çekici hale getirmeyi hedefliyor.
Pekin bu çalışmaları siyasi istikrarı sürdürmek, yönetime bağlılığı güçlendirmek ve küresel düzeyde söylem gücünü pekiştirmek için hayati önemde görüyor. Amaç, Çin'i genellikle tehditkâr ve otoriter biçimde çerçeveleyen Batı ana akım anlatılarına karşı koymak.
Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, partinin en üst karar organı Siyasi Büro'nun 2019'daki bir eğitim oturumunda ana akım medyayı, propaganda sonuçlarını en üst düzeye çıkarmak için yeni teknolojileri, mekanizmaları ve modelleri cesaretle benimsemeye çağırdı.
5G, büyük veri, bulut bilişim ve yapay zekâ gibi hızla gelişen teknolojilerin mobil medyanın yayılmasını yönlendirdiğini belirten Xi, "önce mobil" stratejisine ihtiyaç olduğunun altını çizdi.
Xi, "Mobil yayından yararlanan ana akım medya, kamuoyunu yönlendirme, ideolojik yön verme, kültürü aktarma ve halka hizmet etme alanlarında stratejik yüksekliği kararlı biçimde elinde tutmalıdır" dedi.
Xi, geçen yıl şubattaki bir başka Siyasi Büro eğitim oturumunda aynı mesajı yineleyerek yetkililerin "olumlu propaganda ve kamuoyu yönlendirmeyi güçlendirmesi, modern bilim ve teknolojiyi toplumsal yönetimi geliştirmek için kullanmaya odaklanması gerektiğini" söyledi.
Yenilikçi propagamaya ilişkin üst düzey direktifler doğrultusunda Çin genelindeki yerel yönetimler ve resmî medya kuruluşları, devletin onayladığı ideolojik ve kültürel içeriğin erişimini artırmak için iletişim araçlarını sürekli yeniledi.
Güncellenen bu kanallar, medya bütünleşmesini içeren özel mobil uygulamalar geliştirmekten, sanal gerçeklik tabanlı sürükleyici haber videolarına ve tarihî haber anlarını ölümsüzleştiren dijital koleksiyon ürünlerine kadar uzanıyor.
Artık üretken yapay zekâ teknolojisi hızla yaygınlaşırken, öne çıkan alan AI ile üretilen içerikler oldu.
Çin, üretken yapay zekâ düzenlemelerini 2023'te yürürlüğe koydu. Düzenlemeler, AI destekli içeriğin "sosyalist temel değerlere" uymasını zorunlu kılıyor. Bu 12 ilke, parti yönetimi altında müreffeh, uyumlu ve modern bir toplum hedefiyle birey ahlakını ve kamu etiğini yönlendiriyor.
Demir Hatırlar gibi yapımlar ve Çin'in propaganda birimlerinin tanıttığı diğer AI videoları, ülkedeki yapay zekâ mikro dizi patlamasının ortasında ortaya çıktı.
Çin İnternet Yayıncılığı Hizmetleri Derneği'nin temmuzdaki raporuna göre bu yılın ilk yarısında 367 bin mikro dizi izleyiciyle buluştu; her gün piyasaya 1.500'den fazla yeni AI yapımı dizi akarken, bunların yüzde 74'ünden fazlasını yapay zekâ yapımları oluşturdu.
Genellikle dikey formatta çekilen ve her bölümü yalnızca birkaç dakika süren mikro diziler, üretim süreçlerine üretken yapay zekâ girmeden önce de büyük ilgi görmüştü.
Bu araç; hikâye uyarlaması ve senaryo yazımından karakter ve mekân üretiminin yanı sıra yapım sonrasına kadar tüm aşamalarda kullanılabiliyor. Ortaya animasyon ya da canlı çekim tarzında diziler çıkıyor.
Ulusal Radyo ve Televizyon İdaresi, mayısta mikro dizilerin rafine edilmesi, yaygınlaştırılması ve uluslararasılaştırılmasını teşvik eden bir strateji başlattı. Bu hamlenin merkezinde, ana akım değerler, tarihî dönüm noktaları ve bölgesel kültürler gibi temalarda yılda 1.000 nitelikli yapım üretme hedefi yer alıyor.
Yayın düzenleyicisi, verimliliği artırmak, maliyetleri düşürmek ve görsel kaliteyi yükseltmek için yapay zekâdan yararlanılması çağrısında bulundu.
Demir Hatırlar, 22 Ekim'de Uzun Yürüyüş'ün tamamlanmasının 90'ıncı yıl dönümünün öncesinde yayınlandı.
Bu tarihî yolculuk sırasında Kızıl Ordu birlikleri yaklaşık 10 bin kilometre (6.200 mil) kat etti ve ağır kayıplar verdi. Uzun Yürüyüş, Pekin'in ve Çin ana akım medyasının yurtseverliği güçlendirmek ile ulusal birliği pekiştirmek için sıkça başvurduğu bir dayanıklılık ve fedakârlık simgesi haline geldi.
Çin medyasının haberlerine göre dizinin merkezindeki telgraf vericisi ve elle çevrilen jeneratör, Kızıl Ordu'nun sahip olduğu tek iletişim donanımıydı. Makineler o kadar hayati öneme sahipti ki Uzun Yürüyüş boyunca onları korumak için özel olarak takviyeli bir bölük kuruldu.
İki makine, yapay zekâ yardımıyla canlandırılmış göz ve kulaklara sahip birer karaktere dönüştürüldü. İlk bölüm, koruma birliğinin kuruluşunu ve askerlerin ağır makineleri bir nehir geçişi için sökme planını anlatıyor.
Partinin devrim tarihine odaklanan bir diğer AI mini dizisi Gizli Hamle (The Hidden Gambit) eylülde yayınlandı.
Gerçek bir casusluk hikâyesinden uyarlanan dizi, iç savaşın son evresindeki belirleyici muharebelerden biri olan "Yangtze Nehri'ni geçiş harekâtı" için hayati önemde istihbarat toplamak üzere yüksek rütbeli bir yetkilinin kimliğine bürünen kadın bir ajanı konu alıyor.
Gizli Hamle, partinin 105'inci yıldönümünü anmak amacıyla Anhui eyalet yetkililerinin rehberliğinde üretildi.
Propaganda birimleri, taban düzeyindeki politika girişimlerini ve toplumsal yönetimi ilerletmek için de yapay zekâ mikro dizilerine yöneliyor.
Şubatta tanıtılan Bir Kasabanın Hikâyesi (A Story of Town) adlı AI mini dizisi, Pekin'e bağlı Yanqing kasabası tarafından kent kültürünü ve vatandaşlık ahlakını teşvik etmek için üretildi.
Hikâye, girişimcilik yapmak için memleketine dönen genç A Niu'yu takip ediyor. Gencin medeniyetsiz günlük davranışları komik aksiliklere yol açıyor.
Dizi, yangın çıkışlarını boş tutmaktan izinsiz afiş yapıştırmamaya kadar vatandaşlık erdemlerini benimseyen A Niu'nun gelişimini anlatıyor.
Yapay zekâ mikro dizileri giderek daha fazla geleneksel Çin kültürünü tanıtmak için de kullanılıyor.
Devlet kanalı China Global Television Network'ün 2 Ekim'de yayınladığı Kraliçe'nin Kılıcı (The Queen's Sword) adlı AI dizisi, 3 bin yıllık geçmişe sahip Shang Hanedanı medeniyetini gözler önüne seriyor. Bu dönem tarih kayıtlarında ağırlıkla kehanet kemikleri ve bronz eserler üzerinden belgeleniyor.
Yakın dönemdeki diğer yapımlar arasında, Zhejiang eyaletinin Hangzhou kentindeki yerel yetkililerin desteğiyle geçen perşembe yayınlanan Zaman ve Mekân Bağlantısının Lambasını Aydınlatmak da yer alıyor.
Yapım, "yuvarlanan fener" anlamına gelen gundeng adlı somut olmayan kültür mirasını, Güney Song Hanedanı (1127-1279), Çin Cumhuriyeti dönemi (1912-1949) ve modern zamanları kapsayan bir zaman yolculuğu kurgusuyla tanıtıyor.
Bu projeler, Pekin'in Çin kültürünü koruma ve yeniden canlandırma çağrısıyla yakından örtüşüyor. Amaç, yabancı kültür etkisini dengelemek için kültürel güveni beslemek.
Bazı AI mikro dizileri ise bölgesel gelişmeyi göstermeyi hedefliyor.
30 Eylül'de yayınlanan ve Tibet Özerk Bölgesi'nde geçen Bir Ağacın İdeali (The Ideal of a Tree) adlı dizi, ilham bulmak ve büyükannesinin geçmişiyle bağ kurmak için bölgeye giden genç bir müzisyeni konu alıyor. Müzisyen bu süreçte Tibet'in modernleşme ve ekolojik koruma alanlarındaki ilerlemesine tanık oluyor.
Hikâye aynı zamanda gençlerin Tibet kültürünü yeniden yorumlamasını ve etnik gruplar arası alışverişi öne çıkararak, ortak kökenler ve ortak gelecekle bağlanan ulusal etnik birlik vizyonunu destekliyor.
Yabancı eleştirmenler ve insan hakları örgütleri, Pekin'i Tibet gibi etnik azınlık bölgelerinde zorla kültürel asimilasyon uygulamakla sık sık suçluyor. Pekin bu suçlamaları sürekli olarak reddediyor.
Öne çıkan bu yapımların ötesinde, yapay zekâ mikro dizilerindeki hızlı patlama Çinli yetkililer için giderek büyüyen düzenleyici sorunlar yaratıyor. Bunlar içerik intihalinden telif hakkı ihlâline ve izinsiz kimlik kullanımına kadar uzanıyor.
Öte yandan piyasanın düzensiz büyümesi, kötü üretilmiş içeriklerin de sel gibi çoğalmasına yol açtı.
Çin medyasının haberlerine göre ülkenin yayın düzenleyicisi, yalnızca bu yıl içeriklerin zararlı, müstehcen, çocuklar için uygun olmayan ya da telif hakkını ihlâl eden unsurlar taşıması gerekçesiyle 68 bin mikro diziyi internetten kaldırdı.
Sektördeki kötü uygulamalarla mücadele etmek için düzenleyici kurumlar ve büyük platformlar daha sıkı denetimle devreye girdi.
Yayın düzenleyicisi temmuzda, hassas ya da yüksek bütçeli diziler için ön onaya ilişkin resmî idari tedbirleri yayımladı. Eylülde yürürlüğe giren bir kural ise yapay zekâyla üretilen içeriklere açık etiket zorunluluğu getirdi.
Yayın platformları da harekete geçti; birbirinin aynı "kalıp" karakterleri yasaklarken, içerik yayınlanmadan önce telif ihlâllerini ve izinsiz kimlik kullanımlarını tespit eden otomatik ön kontrol araçları devreye sokuyor.
South China Morning Post daha önce, Çin'in yayın düzenleyicisinin yapay zekâ kaynaklı içeriğin hızlı yükselişine karşı canlı çekim dizilere daha fazla destek verilmesi çağrısında bulunduğunu bildirmişti.
