Singapur Başbakanı Lawrence Wong, Güneydoğu Asya'nın yatırımları çekmeye devam etmesi için önlerindeki asıl zorluğun ASEAN'ı tek pazar halinde birleştirmek, aynı zamanda girişimcilik ve yeniliği teşvik etmek olduğunu söyledi.
"Tek bir pazarın sunduğu avantajlardan gerçekten yararlanmalıyız; bugün ise böyle bir pazarımız yok" dedi.
Wong, 12 Ekim Pazartesi günü Suntec Singapur Kongre ve Sergi Merkezi'nde düzenlenen DBS Asia Future Forward Konferansı'nda DBS Üst Yöneticisi Tan Su Shan ile bir söyleşiye katıldı.
Söyleşide, yapay zekânın istihdama etkisinin sorumlu biçimde nasıl yönetileceğinden Asya sermaye piyasalarında likiditenin, güvenin ve bağlantıların nasıl artırılacağına kadar çeşitli konular ele alındı.
ASEAN'ın ayrı pazarlara bölünmüş olmasına ilişkin bir soru üzerine Wong şunları söyledi: "Biz Avrupa gibiyiz, ama aslında daha da gerideyiz; çünkü Güneydoğu Asya'da faaliyet göstermenin karmaşıklığı Avrupa'ya kıyasla çok daha fazla."
Wong, buna rağmen her zorluğun ASEAN'a ekonomilerini daha yakından bütünleştirme fırsatı sunduğunu belirtti.
"Yenilik, girişimcilik ve tek pazar gibi tüm bu unsurlarla inşallah Güneydoğu Asya'da daha fazla başarı, daha büyük ve daha güçlü bir sermaye piyasası da görebiliriz" ifadesini kullandı.
Wong ile DBS Üst Yöneticisi Tan, bu bütünleşmenin itici gücünün dijital ekonomi olacağını da konuştu.
Wong, ASEAN bölgesel dijital çerçevelerini güçlendirirken küresel bağlantılarını da koruması gerektiğinin altını çizdi.
Singapur, 2027'de ASEAN dönem başkanıyken bölgesel bağları derinleştirecek
Wong, izledikleri yaklaşımı "kapalı bir sistem geliştirmek ya da tek bir ülkeyle ayrıcalıklı bir dijital sistem kurmak değil; farklı katmanlarla bağlantı kurmamızı sağlayan açık bir sistem korumak" sözleriyle anlattı.
Kasım ayında 49. ASEAN Zirvesi'nde imzalanması planlanan ASEAN Dijital Ekonomi Çerçeve Anlaşması'nın (Defa), bölgenin dijital ekonomisini "daha iyi çalışır hale getirme" girişimi olduğunu kaydetti.
"Bölgede faaliyet gösteren birçok şirketin mevcut durumun parçalı olduğunu bildiğini düşünüyorum; ASEAN ülkeleri arasında farklı kurallar, sistemler ve farklı gereksinimler var... bu da çok can sıkıcı olabiliyor" dedi.
Wong, Defa'nın veri akışlarını ve sınır ötesi dijital ticareti kolaylaştırma potansiyelini kabul etmekle birlikte bunun "sihirli bir düğme" olmadığını söyledi.
"Bu ilk ama önemli bir adım; anlaşmayı şirketler için somut faydalara dönüştürmek için daha yapılması gereken çok iş var" diyen Wong, şirketlerin müşterilere bölge genelinde daha kesintisiz biçimde ulaşabilmesini ve büyüyebilmesini, ayrıca sınır ötesi ödemelerin daha az sorunla ve daha düşük maliyetle yapılabilmesini örnek gösterdi.
"Nihai hedefimiz bu; önümüzdeki yıl Singapur ASEAN dönem başkanlığını üstlendiğinde, bu girişimlerden bazılarına nasıl öncelik verebileceğimize bakacağız."
Yapay zekânın istihdama etkisini yönetmek
Wong, yapay zekânın benimsenme hızının Asya ekonomileri arasında farklılık gösterdiğini belirtti.
"Bazıları daha kararlı biçimde ilerliyor, yapay zekâyı iyi kullanıyor ve bu değişikliklerden faydalanıyor. Başkaları daha yavaş hareket ediyor ve o kadar fayda sağlayamıyor" dedi. "Zamanla, bence bu farklılıklar önemli hale gelecek."
Singapur'un yapay zekânın istihdama etkisini nasıl yönettiği konusunda Wong, ülkenin işçilerin yeniden beceri kazanması ve mevcut becerilerini geliştirmesine odaklanmasının "daha zor bir yol" olabileceğini, ancak "aynı zamanda daha sürdürülebilir bir yol" olduğunu söyledi.
Şunları ekledi: "Sıfır işten çıkarma olacağını söylemiyoruz, hiç de değil. Zaman zaman bir şirketin otomasyona ve teknolojiye yönelmesi gerekiyorsa, bazı işten çıkarmaların olabileceğini kabul ediyoruz."
Wong, şirketlere geçiş sürecini sorumlu biçimde yönetmeleri çağrısında bulundu. "Bunu doğru yapın, işçilere adil davranın, onlara önceden bildirimde bulunun; böylece sendikalar devreye girer ve işçilerin yeniden eğitim alıp yeni iş bulmasına yardımcı olabilirler" dedi.
Hükümetin bu geçişi desteklemek için yardım programlarını genişlettiğini de sözlerine ekledi.
Wong, yapay zekânın istihdama etkisinin ötesinde, şirketlerin operasyon ve tedarik zincirlerini yönetme biçimindeki değişime de dikkat çekti. Aşırı verimlilik çağının, tampon stoklara duyulan ihtiyaçla yer değiştirmekte olduğunu belirtti.
"Sürekli olarak sadece tam zamanında üretim ve verimlilik üzerine hareket edemezsiniz" diyen Wong, "Dayanıklılık olmalı; bunun bir maliyeti var ve günümüzde bunu iş yapma maliyetine dahil etmeniz gerekiyor" ifadesini kullandı.
